Damar hastalıkları, dolaşım sistemini oluşturan atardamar (arter), toplardamar (ven) ve kılcal damarların yapısal veya fonksiyonel bozuklukları sonucu gelişen klinik tablolardır. Kardiyovasküler sistemin temel görevi; dokulara oksijen ve besin taşımak, metabolik atıkları uzaklaştırmaktır. Bu sistemde meydana gelen patolojiler, hücresel düzeyde iskemiye (yetersiz kanlanma) ve ilerleyen süreçte organ hasarına yol açabilir.

Damar hastalıklarının en önemli patofizyolojik mekanizması aterosklerozdur. Ateroskleroz; damar duvarında lipid birikimi, inflamasyon ve fibrotik plak oluşumu ile karakterizedir. Zamanla damar lümeni daralır, kan akımı azalır ve tromboz riski artar. İleri evrede akut damar tıkanıklıkları gelişebilir.

Damar hastalıkları dünya genelinde morbidite ve mortalitenin başlıca nedenleri arasındadır. Özellikle koroner arter hastalığı ve serebrovasküler hastalıklar, ani ölüm ve kalıcı sakatlık açısından yüksek risk taşır.

Damar hastalıkları, tutulan damar tipine göre sınıflandırılır:

Arteriyel hastalıkların temelinde çoğunlukla ateroskleroz yer alır.

Koroner Arter Hastalığı
Koroner arterlerde daralma veya tıkanma sonucu miyokard iskemisi gelişir. İleri evrede Miyokard Enfarktüsü meydana gelebilir.
Periferik Arter Hastalığı
Özellikle alt ekstremite arterlerinde daralma ile karakterizedir. Klinik olarak intermittan kladikasyon (yürümekle artan baldır ağrısı) tipiktir.
Karotis Arter Hastalığı
Boyun damarlarında daralma sonucu serebral emboli riski artar.

Venöz sistem hastalıkları genellikle kapak yetmezliği veya tromboz ile ilişkilidir.

Varis
Yüzeyel venlerde kapak yetmezliği sonucu gelişir. Venöz hipertansiyon ve kronik venöz yetmezliğe ilerleyebilir.
Derin Ven Trombozu
Derin venlerde pıhtı oluşumudur. En ciddi komplikasyonu pulmoner embolidir.

İnme
Beyin damarlarının tıkanması (iskemik inme) veya kanaması (hemorajik inme) sonucu gelişir. Ani nörolojik defisit ile karakterizedir.

Damar hastalıklarında belirtiler, etkilenen damar yatağına göre değişiklik gösterir:

Göğüs ağrısı (anjina pektoris)
Eforla artan bacak ağrısı (kladikasyon)
Ekstremitelerde soğukluk ve solukluk
Bacaklarda ödem ve cilt renk değişikliği
Ani konuşma bozukluğu ve hemiparezi
İyileşmeyen iskemik yaralar
Akut damar tıkanıklıklarında ağrı ani ve şiddetlidir; acil müdahale gerektirir.

Damar hastalıkları gelişiminde değiştirilebilir ve değiştirilemeyen risk faktörleri rol oynar.

Sigara kullanımı
Hipertansiyon
Hiperlipidemi
Diyabet mellitus
Obezite
Sedanter yaşam

İleri yaş
Erkek cinsiyet
Aile öyküsü
Risk faktörlerinin kontrol altına alınması, aterosklerotik sürecin yavaşlatılmasında temel stratejidir.

Kalpten kanı organlara taşıyan atardamarlarda veya kanı kalbe taşıyan toplardamarın pıhtı, damar sertliği veya diğer patolojik nedenlerle daralarak tıkanmasıdır. Tıkanıklığa neden olan pıhtı, aterosklerotik plaklar veya damar cidarının bozulması gibi hadiselerle damarlar daralarak kan akımı bozulmaktadır.

Ağrı, kramp, şişlik,
Ekstremitede oluşan derinlik ve bası sonucu meydana gelen dolaşım bozukluğu,
Deride kızarıklık, ciltte ısı artışı, renk değişikliği,
Travmalar, yaralanmalar,
Uzun süreli hareketsiz kalınan yolculuklar,
Büyük ameliyatlar sonrası,
Uzun süreli yatak istirahati gerektiren durumlar,
Damar içinde takılı olan cihazlar,
Bacak derisinde parlama ve mavi-mor varisler,
Kan pıhtılaşma bozuklukları,
Kanser ve kanser tedavileri,
Ayak bileğinde yaralar ve cilt renginde koyulaşma
Her iki bacakta çap farklılıkları vb.

Dengede bozukluk,
Baş dönmesi
Bilinçte bulanıklık,
Vücudun bir bölümünde kuvvet kaybı, hissizlik, uyuşma,
Bulanık görme, görmede kayıp,
Yürümede güçlük,
Baş ağrısı, kulak çınlaması.
Kanser ve kanser tedavileri,
Ayak bileğinde yaralar ve cilt renginde koyulaşma
Her iki bacakta çap farklılıkları vb.

El ve çoğunlukla ayak parmaklarda soğukluk ve uyuşma olabilir. Hastalık ilerledikçe istirahatte gelişen ağrı ve ilgili dokunun yeterli kanlanamamasına bağlı iskemik ülserasyonlar ve yaralar gelişebilir.

Burger hastalığında parmaklara, kol ve bacaklara giden kan akımı azalır. Damarların bir çeşit iltihabı pıhtı ile tıkanması sonucunda ilerleyen ve yeterince kanlanmayan yaralar ve beslenmeyen doku şiddetli ağrı yapabilir. Hastalığın ilerlemesi ile ayak parmaklarında ve topuklarda yaralar gelişebilir. Parmaklar dahil kemik ve ilgili yapısal dokuların beslenmesi bozularak kangrene dönüşebilir.

Burger hastalığı özellikle genç erkeklerde görülen, alt ve üst ekstremitelerdeki küçük-orta boy atardamar ve toplardamar tutulumu gösteren ilerleyici bir uç organ damar hastalığıdır. Tıp dilinde Thromboangiitis obliterans (TAO) olarakta bilinir.

Hareket ve yürüme ile kendini gösteren kladikasyo (topallama) olarak bilinen ağrı Burger hastalığının tipik bulgusudur. Hastaların parmakları el ve ayakları genellikle soğuktur. Uzuvlardaki nabızlar ise çoğunlukla zayıftır veya muayenede alınmayabilir.

Yürümekle ayak tabanında ve bacak kaslarında ağrı oluşabilmektedir. Bu ağrı diğer damar tıkanmalarındaki gibi yürüyünce başlar, dinlenince geçer. Hızlı yürümek ve yokuş yukarı çıkmak çok zordur. Ağrı sırasında hastanın daha fazla zorlamaması ve dinlenmesi esastır.

El ve çoğunlukla ayak parmaklarda soğukluk ve uyuşma olabilir. Hastalık ilerledikçe istirahatte gelişen ağrı ve ilgili dokunun yeterli kanlanamamasına bağlı iskemik ülserasyonlar ve yaralar gelişebilir.

Burger hastalığında parmaklara, kol ve bacaklara giden kan akımı azalır. Damarların bir çeşit iltihabı pıhtı ile tıkanması sonucunda ilerleyen ve yeterince kanlanmayan yaralar ve beslenmeyen doku şiddetli ağrı yapabilir. Hastalığın ilerlemesi ile ayak parmaklarında ve topuklarda yaralar gelişebilir. Parmaklar dahil kemik ve ilgili yapısal dokuların beslenmesi bozularak kangrene dönüşebilir.

Sigara içiciliği hastalığın başlangıç ve ilerlemesinde önemli bir yer tutmaktadır. Hastaların erken tanı ve tedavisi önemlidir. Tedavinin en önemli basamağı sigaranın ve pasif sigara içiciliğinin kesilmesi zorunluluğudur. Sigara bırakıldığında ve yeterli palyatif tedavi yapıldığında yaralar iyileşir, tekrar açılmaz ve hastaların ampütasyona gitme riski azalabilmektedir.

Tedavinin sağlanmadığı veya yetersiz kaldığı ileri aşamadaki hastalarda bacak, kol ve parmak gibi uzuvların kaybıyla sonuçlanan istenmeyen klinik tablolar gelişebilmektedir.

Sigara içenlerde gözlenen damarsal burger hastalığı, dolaşım yetmezliği, şeker hastalığı, damarsal problemler, kolesterol dengesizliği ve genetik yatkınlık hastalığın gelişmesine katkı sunmaktadır.

Kan dolaşımındaki bozukluklar neticesinde uzuvlarda meydana gelen yaraların tedavi edilmesinde medikal ozon tedavisinin üstünlüğü kanıtlanmıştır. Medikal ozon ve kök hücre tedavisinin yanında diğer modern ve alternatif tıp tedavileri ile yapılan doğru uygulamalarla hastalığın tedavisinde başarılı sonuçlar alınabilmektedir.

Klasik tıbbi girişimler arasında prostaglandin analogları, sempatik blokaj ve revaskülarizasyon gibi tedaviler uygulanabilmektedir.